Deprecated: Function set_magic_quotes_runtime() is deprecated in /home/mybbcper/public_html/init.php on line 44
تلويزيون بی بی سی فارسی من - مقالات
صفحه اولمقالاتسايت شاهين بوستانیتماس
تلويزيون بی بی سی فارسی من
My BBC Persian Television
مقالات

RSS
انتقادی برساختار تلويزيون بی بی سی فارسی - قسمت سوم
3/26/2011 5:51:02 PM

اين مقاله سه قسمتی  بار اول در "گويا نيوز" در فروردين و ارديبهشت ۱۳۸۹  انتشار يافت 


انتقادی برساختار تلويزيون بی بی سی فارسی (قسمت سوّم)


هفته گذشته عجب هفته شلوغی در تلويزيون بی بی سی فارسی بود؛ فضایی کاملأ متفاوت با تلويزيونی که ما وديگر دوستان در يک سال و اندی شاهدش بوديم. کاش اين دوستان اين کارها را از اوّل مي کردند و مرا مجبور به نوشتن اين مقالات نمی کردند که کلی وقت من و ديگران را گرفته است.


پخش برنامه جديد "پرگار" هم قرار است از دوشنبه شب شروع شود (اين مطلب قبل از پخش اين برنامه نوشته شده است) و از ظواهرامر چنین بر می آید که این امر قدمی مثبت در بالانس کردن ترازوی برنامه هاست. البته این بحث اوّل توسط تماشاچيان ومن در وب سایت  سردبيران و  در صفحات وب سايت بی بی سی فارسی از ژانويه امسال شروع شد. و آنطور که من شنيده ام از ماه ها قبل از آن نیز دوستان ديگری هم اين مسائل را گاهی بطور خصوصی به مسئولين امر گوشزد مي کردند اما گوش شنوايی نبود تا اينکه قضيه بيخ پيدا کرد.


اما مشکل اساسی تلويزيون بی بی سی فارسی با تبليغات اخير دست آوردها  در لابلای  برنامه ها، دعوت از چند چهره جديد در برنامه های چند هفته اخيرش و يک مجموعه تلویزیونی اينچنینی کاملأ قابل حل نيست. قضيه خيلی جدی تر و عميق تر از اين است،  و گچ کاری و پوشاندن ترک ها کفایت نمی کند! من در مقالات قبلی به  بخشی از مشکلات اساسی اشاره کردم که مسئولين امر  بايد بطور جدی آن ها را بررسی کنند و راه حل های جدید را از افراد متخصص و متفکرمان در همه زمينه ها جستجو کنند.


و اما مطلب اين هفته باز هم  مثل مقالات قبلی ام، به  ريشه يابی مسائل اين شبکه تلويزيونی، هم از نظر محتوا وهم سبک می پردازد که امیدوارم  نقش سازنده ای در بهبود اين کانال  داشته باشد. همچنین امیدوارم که ادامه این بحث را  دوستان ديگر؛ نويسندگان، هنرمندان، دانشگاهیان و متفکران مان بطورهمه جانبه ادامه بدهند تا راه حل های عملی خوبی برای جهت گیری و آينده اين شبکه تلويزيونی بيابند. خوبی و بدی اين کانال تلويزيونی مهم با تماشاچيان ۱۰۰ ميليونی اش در دست شما عزيزان است. اين کانال متعلق به همه شما است و نه  عده ای معدود که آن را ارثيه راديويی خود و دوستانشان قلمداد مي کنند.


در قسمت اوّل اين مقاله به دلايل سياسی تشکيل تلويزيون بی بی سی فارسی پرداختم و تاکید کردم  که بی بی سی و دولت انگليس به پايگاهی در کشورهای مورد نظرشان بخصوص ايران نیاز داشتند تا در لابلای برنامه های اين کانال تلويزيونی  به ترویج نظراتشان برای نفوذ در جامعه ایرانی و منطقه خاورمیانه  بپردازند.


برای دولت انگليس و بی بی سی مادر فقط برنامه های خبری بی بی سی  اهميت والایی  برای نفوذشان در اين مناطق داشت. اما نمي توانست اين کار را فقط با برنامه های خبری به انجام برساند زيرا دولت های دیکتاتوری آن مناطق بخصوص جمهوری مخوف اسلامی ايران، بی بی سی فارسی و دولت انگليس را متهم به دخالت در امور داخلی کشور می کردند. در نتيجه مي بايستی اخبار را با چيزهای ديگری چاشنی می کردند و آنهم تا حدی که بتوانند از وجود چنين کانالی در قبال اينگونه اتهامات دفاع کنند.  از اين رو است که فقط به حداقل ها اکتفا کردند. همانطور که در قسمت دوّم اين مقاله در هفته گذشته نوشتم، چنين شد  که بی بی سی مادر يک استاندارد برای شبکه انگليسيش و يک استاندارد پائين تر برای تلويزيون بی بی سی فارسی قائل شد.


ريشه های اين استانداردهای دوگانه بی بی سی  تا حدودی به فرهنگ امپرياليستی امپراطوری انگليس در گذشته بر مي گردد؛ انگلستان برای سودجویی فرهنگ خود را به کشورهايی مثل هند  تحميل کردند و حداقل ها را از ثمرات دنيای مدرن و انگليس  به آن کشورها بردند، به همین دلیل آن برابری، دمکراسی و امکاناتی که زمانی  در انگليس بود، کمتر در اين کشورها بچشم مي خورد. چون اين کارها هم خرج دارد و هم وقت و انرژی مي برد. انگليسی ها مردم آن کشورها را شایسته اين چنين رفاه و حقوق انسانی نمی دانستند و مهمتر اين که واهمه داشتند که با اين تغییرات ممکن است که نفوذ سياسی و اقتصادی خود را در آن مناطق از دست بدهند.


اين نوع نگرش و رفتار حقيرانه تا حدودی در روابط بی بی سی مادر با تلويزيون بی بی سی فارسی نیز وجود دارد. و از اينروست که از استقلال بی بی سی فارسی بنوعی واهمه دارد و اين خود در برنامه ها، انتخاب پرسنل تلويزيون بی بی سی فارسی و اعمال استانداردهای دوگانه متضاد تاثیر عمیقی  گذاشته است.


قشر جوانان مدرن ايران و نقش آن ها در جنبش ضد حکومت قرون وسطايی جمهوری اسلامی ايران با هدف براندازی پيرمردان ظالم و امل حاکم ،  از  نظر بنيانگذاران و مدير راه اندازی اين کانال دور نماند. از اين رو تصمیم گرفته شد که سبک کانال و برنامه هاي آن خيلی جوان پسند باشد،  و بی بی سی برای رسيدن به اهدافش هيچ ابايی هم نداشت که برنامه هایش تا حد بی ارزشی چه از نظر سبک و چه از نظر محتوا سقوط کند.

در نتیجه  بی بی سی مادر نقشه  يک کانال به سبک MTV  اما با ورسيون بی بی سی برای تلویزیون بی بی سی فارسی ترسیم کرد. به همین دلیل  در مقاله هفته گذشته  به تجربه های جديد تلويزيونی بی بی سی مادر و استفاده هايش از تلويزيون بی بی سی فارسی بعنوان آزمايشگاه پرداختم، تجریه هایی  که هرگز امکان و اجازه آن در هيچ کانال انگيسي بی بی سی داده نمی شود،  اما بدون  هیچ هزينه ای برای بی بی سی مادر این امکان در  تلويزيون بی بی سی فارسی  فراهم می شود  چرا که اکثر پرسنل راديويی و تیم ضعیف مديريت  آن،  به قدرت گرایش دارند و با هیچ چیزی  مخالفت نمی کنند.

شرايط ايران هم برای اين تجربه های تلويزيونی ايده ال بود.  به همين دليل هم اکثر مجريان و برنامه سازان تلویزیو بی بی سی فارسی  از بین جوانان استخدام شدند. من در اينجا مي خواهم با صراحت تأکيد کنم که به هیچ وجه  جوان ستيزنیستم و  پيشنهاد های سازنده ای که در مقاله قبلی برای تربيت نسل دومی و سومی مهاجر فارسی زبان تلويزيونی داشتم واز عدم توجه مسئولين امر در اين مورد انتقاد  کردم، حکایت از گرایش من به ارتقاء ظرفیت نیروهای جوان در همین تلویزیون بی بی سی دارد. ولی آنچه که مشکل تراش شده است دلايل اين تصميم گيری استفاده از نیروهای جوان در برنامه ها و اثراتش در نوع برنامه هايی است  که  تهیه کننده آنها بی بی سی فارسی  است. البته فيلم های دوبله شده مقوله ای ديگر است و هر دوی آنها احتياج به بررسی دقيق توسط محققان ديگر دارد. اما در مقاله حاضر به چند مسئله اساسی می پردازم.

هدف از راه اندازی این  سبک و محتوای تلويزيون بی بی سی فارسی ، جلب تماشاچيان جوان فارسی زبان در افغانستان ، تاجيکستان و بخصوص در ايران بود تا با جذب آن ها به برنامه هایی از جمله "کوک"، "چهره ها" و "بلور بنفش"، آنها را  به برنامه های خبري نیز جذب کنند. زيرا برای دولت انگليس و بی بی سی مادر حفظ اعتبار بين المللی اخبار بی بی سی در کل بعنوان يک "مارک تجاری"  اهميت زيادی دارد. بخصوص اينکه جنگ مداومی برای تسخير بازار اخبار دنيا بین شبکه هايی چون CNN, SKY و ALJAZEERA در جریان است.

اين مسئله برای بی بی سی مادر بسیار مهم است و از اينروست که هرگز اجازه  نمي دهد که اخبار در تلويزيون بی بی سی فارسی، استانداردش پائین تر از اخبار بی بی سی مادر و کانال ۲۴ ساعته خبريش باشد، زيرا پائين بودن استاندارد اخبار در تلويزيون بی بی سی فارسی، چه از نظر محتوا و چه از نظر سبک، به پرستيژ و درآمد بی بی سی مادر بعنوان يک "مارک تجاری" بين المللی صدمه خواهد زد.

ولی قضیه کاملا در مورد برنامه هایی که تلویزیون بی بی سی فارسی خود تهیه می کند فرق می کند. استانداردهای بی بی سی مادر در این مورد پائین می آید و کنترل کمتری روی آنها اعمال می شود زیرا برای بی بی سی مادر  چندان مهم نیست و نمی خواهد روی آن ها  وقت و هزینه کند زیرا برای مصرف در یک کشور جهان سومی و مطابق با انتظارات و لیاقت مردم آن کشور هم لازم  نیست که بیشتر از این نیز  هزینه شود،  ضمنا این پائین بودن استاندارد در این برنامه ها،  لطمه چندانی به اعتبار مارک تجاری بی بی سی آنطوری که  پائین بودن استاندارد اخبارش می تواند وارد کند، نمی زند.  این حکایت همان  بقالی  است که جنس ناجورش را با جنس مرغوب مخلوط می کند و آن را به قیمت گران جنس مرغوب می فروشد بدون اینکه کسی متوجه آن شود.

به همین دلیل است  که وقتی شما به اخبار تلویزیون بی بی سی فارسی نگاه می کنید هیچ نوع تفاوتی با اخبار بی بی سی مادر و اخبار انگلیسی ۲۴ ساعته  نمی بینید، جز اینکه مجریان فارسی صحبت می کنند. طراحی اش ، گرافیک هایش، سبکش، لباس پوشیدنشان، آرایششان، لبخند هایشان، و حتی جوک های  لابلای برنامه اخبار و پایان آن، همه شبیه دیگراخبار شبکه بی بی سی مادر است.، چرا که ارزش مارک تجاری بی بی سی شوخی بر نمی دارد.

به همین دلیل برای من خیلی عجیب  بود  وقتی که رئیس این کانال با توپ و کرنا در روزنامه های انگلیسی و در صفحات وب سایت خودشان بطور مرتب تاکید می کرد که آنها از صفر شروع کرده اند و از این قله عظیم بالا رفته اند. انگار همه را خودشان فکر کرده اند ، طراحی کرده اند و ساخته اند؛ اگر سابقه نود ساله بی بی سی مادر و پشتوانه های سازمان خبری اش نبود، آنها  هرگز نمی توانستند که چنین ادعایی بکنند که به تنهایی از این قله بالا رفته اند. واقعیت امر این است که بی بی سی مادر با هزینه های هنگفت، آن ها را با هلیکوپتر به قله برده در حالی که آنها ادعای دیگری دارند. ما هم چیزی نگفتیم چرا که نقش  این سازمان خبری در تحولات ایران پر اهمیت بود و نخواستیم که از این مسئله سوء استفاده شود و حتی چیزی هم نگفتیم از دلایلی که جایزه شبکه خبری سال هات برد به این شبکه داده شد. چرا که فکر کردیم  شاید اهدای این جایزه جلوی کارهای رژیم قرون وسطایی جمهوری اسلامی را در پارازیت  نداختن روی  ماهواره هات برد بگیرد، و هموطنان ما بتوانند در جریان تحولات ایران وجهان باشند. اما این هم تاثیری در روش های غیر قانونی و غیر انسانی این رژیم نداشت و هنوز هم همزبانان ما برای دریافت چنین شبکه ای دچار اشکال هستند.

اما این کنترل شدید دررعایت  استانداردهای خبری بی بی سی فارسی علاوه بر حفظ ارزش مارک تجاری بی بی سی در سطح بین المللی، از نظر اقتصادی هم به نفع بی بی سی مادر و شبکه خبری اش است، زیرا تلویزیون بی بی سی فارسی دسترسی اش به این گزارش های خبری کانال انگلیسی مجانی نیست و باید بابت آن نرخ معمول (البته با کمی تخفیف) بپردازد.

در اینجا این سوال پیش می آید که چرا این استانداردهای خبری بی بی سی مادر دربرخی از موارد بسیارپیش پا افتاده،  که در مقاله قبلی  به چند نمونه از آن ها اشاره کرده بودم، افت می کند. واقعیت امر این است که در درجه اول بی بی سی مادر از افت این استانداردها در اخبار بی بی سی فارسی اطلاع چندانی ندارد وگرنه در این مورد به مسئولین گوشزد می کرد. زبان فارسی ندانستن کارمندان انگلیسی، بی تجربگی  هموطنانمان در کارهای تلویزیونی و ترس  آن ها از رسیدن گزارش این اشتباهات به مقامات مسئول، که ممکن است در شغل خودشان و دوستانشان، تاثیر بگذارد، باعث  شده است که این اشتباهات ابتدایی به مقامات بالا گزارش داده نشود. وگرنه چرا باید این اشتباهات هنوز بطور مدام تکرار  شوند؟

اینجاست که وجود "کمیته مستقل ممیزی حرفه ای مردمی" که اعضای آن زبان فارسی می دانند بسیار ضروری است، زیرا آن ها می توانند با مطرح کردن اینگونه خطاها و دیگر مسائل، منجمله برنامه های خبری و غیر خبری، در بهبود این کانال موثر شوند. از طرف دیگر دوستان زیادی در رشته های تخصصی خاص خودشان می توانند از طریق چنین مرجعی، مسئولین سرویس جهانی بی بی سی و سازمان مستقل بی بی سی تراست را از اینگونه اشتباهات غیر قابل قبول مطلع کنند، و برای بهبود این کانال مهم برای همه فارسی زبانان بکوشند.

وجود چنین سازمان مردمی حتی در بهبود کارهای مسئولین بی بی سی فارسی هم موثر خواهد بود،  این همان نقشی است که بی بی سی تراست در مورد بی بی سی مادر  ایفا می کند و تاثیر آن نیز بخوبی محسوس است. با وجود این کمیته مستقل ممیزی حرفه ای مردمی برای تلویزیون فارسی بی بی سی  چون مسئولین برنامه ها می دانند که کارهایشان مرتب توسط اشخاص متخصص فارسی زبان ارزیابی می شود و به همین جهت  بنابراین برای بهبود کارهایشان  بیشتر تلاش می کنند. هر چند وجود چنین سازمانی باعث خشنودی  آنها نخواهد بود ولی در یک کشور دموکراتیک وجود این نهاد  کاملا ضروریست.

همانطور که در مقاله نوابغ ایرانی اشاره کردم، این کمیته در ارزیابی خود می تواند به بالانس برنامه ها از نظر محتوا، گوناگونی و استاندارد تهیه توجه کند. و این کمیته می تواند  برای حفظ استانداردهای طلایی بی بی سی در شبکه فارسی جبران بی توجهی بی بی سی مادر را  بنوعی جبران کند. این کمیته قطعا  سوال های سختی از مسئولین امر خواهد کرد؛ از جمله این  که چرا در طول یکسال و اندی تعداد برنامه های معرفی چهره های ناشناخته در موسیقی به مراتب وبا فاصله غیر قابل قبولی بیش از چهره های شناخته شده در ادبیات، فلسفه، هنر و غیره است؟ چگونه است که برنامه های آموزشی از هر نوعی به مراتب کمتر از همه است؟ و چرا این شعار بنیادی بی بی سی مادر؛ اطلاع رسانی، آموزش، سرگرمی، اجرا نمی شود؟ و البته منظور این نیست که چرا  هر کدام در برنامه خاصی بطور جدا جدا ارائه نمی شوند بلکه منظور این است که چرا در همه برنامه ها  این سه عنصر طلایی  در یک بالانس جذاب ترکیب نمی شوند.

 این کمیته همچنین می تواند از بی بی سی فارسی بخواهد که بطور علنی به مردم پاسخگو باشد و ترازنامه سالانه خود را چه از نظر بودجه مصرف شده و چه از نظر برنامه های تهیه شده بطور مفصل و دقیق منتشر کند و برنامه های سال آینده خود را به اطلاع عموم برساند.

تلویزیون بی بی سی فارسی  باید درهای خود را به روی اقشار وسیعی از فارسی زبانان باز کند و آن را  به گروهی خاص یا یک فرقه  مذهبی یا سیاسی  محدود نکند و  همین موضوع  بايد در  مورد محتوای برنامه ها  نیزرعایت شوند، از جمله این که چه کسانی بعنوان برنامه ساز استخدام می شوند و چه کسانی بطور مستقل برای بی بی سی برنامه سازی می کنند. ضمنأ آنها  باید در استخدام کادر پرسنل خود از وجود کارمندان  تلویزیونی با تجربه فارسی زبان همدوش کارمندان باسابقه رادیویی شان بهره جویی کنند. در اين مورد بخصوص و در موارد ديگرمسئولین بی بی سی فارسی  باید با شفافیت درباره کارهای شان با مردم برخورد کنند و پشت درهای بسته بین خودی ها به تصمیم گیری نپردازند.

بی بی سی فارسی  باید برای پرسنل و برنامه سازان آینده خود از نسل دوم و سوم مهاجرین از حالا سرمایه گذاری کند تا همیشه چون حال جوان بماند و خودشان به پیر و پاتال های آینده تبدیل نشوند. و این سرمایه گذاری در مورد نسل امروز برنامه ساز بخصوص فیلمسازان برنامه بسیار خوب و موفق سریال آپارات هم انجام شود ؛ ضمنأ لطف کرده و نرخ بهتری به آنها بابت نمايش فيلم هايشان پرداخت کنند.

 بی بی سی فارسی  باید چون ارگان های دیگر بی بی سی مادر بیست و پنج در صد از بودجه سالیانه تهیه برنامه خود را به تهیه برنامه ها توسط فیلمسازان حرفه ای مستقل نه تنها  در ایران، افغانستان، تاجیکستان، انگلستان بلکه در  دیگر نقاط جهان اختصاص بدهد.  این بودجه  در یک فضای رقابتی سالم و برابر بدون اعمال هیچ گونه دخالت های شخصی باید تنظیم شود. بی بی سی فارسی  باید  بطور سالیانه  درخواست  تهیه برنامه از فیلمسازان مستقل را با درج ریز بودجه برای برنامه های مختلف، از طریق وب سایتش به اطلاع عموم برساند. به همان شکلی که  درحال حاضر در بی بی سی مادر انجام می شود و برنامه سازان از طریق اینترنت طرح های خود را به مسئولین امر می فرستند و بلافاصله از دریافت چنین طرحی مطلع  می شوند.  تصمیم گیری در مورد پروژه هايشان نیز حداکثر  در طور چهار۴ هفته به اطلاع آن ها می رسد. بعضی وقت ها در عرض دو هفته به آن ها پاسخ می دهند در حالی که در تلویزیون بی بی سی فارسی گاهی بعضی از دوستان تا بیش از دو ماه به انتظار پاسخ طرح هایشان می نشینند.

مسئولین بی بی سی فارسی می باید به نقش موثری که فیلمسازان مستقل در بهبودی و تنوع برنامه های بی بی سی مادر و دیگر کانال های انگلیس دارد توجه لازم را بکنند و از کارمند منشی و حفظ شغل برای خودی ها پرهیز کند.

"کمیته مستقل ممیزی حرفه ای مردمی" فعلا بطور موقتی نقشی را برعهده گرفته است که حاصل عدم وجود یک کمیته انتخابی، به همان شکل که اعضای بی بی سی تراست انتخاب می شوند، است. ولی باید یک کمیته انتخابی با همان قوانین موجود بی بی سی مادر و از اعضای معتبر جامعه فارسی زبان از قشرهای مختلف و از متخصصین عالی رتبه در همه زمینه ها و نه فقط در حوزه تلویزیون تشکیل شود و بودجه این کمیته از همان طریقی که بودجه بی بی سی تراست تعیین می شود، تامین شود. وقتی که آن کمیته تشکیل شد دیگر نقش کمیته مستقل ممیزی حرفه ای مردمی کم رنگ تر خواهد شد و فقط تبدیل به یک مرکز اطلاعاتی جداگانه می شود تا در صورتی که مشکلی بین کمیته انتخابی، مسئولین بی بی سی فارسی، بی بی سی تراست، و سرویس جهانی بوجود آمد آنگاه این کمیته برای اطلاع رسانی به جامعه فارسی زبان دوباره شروع به فعالیت خواهد کرد تا مردم خودشان بتوانند با آوردن فشارهای موجود دموکراتیک به این دعوا فیصله بدهند.

امید است که به این کار نیازی نباشد و این کانال تلویزیونی مهم، و نزدیک به قلب میلیون ها تماشاچی، آینده ای صلح آمیز، درخشان، و خلاقانه در پیش داشته باشد.

دوستان، شاد و سرفراز باشید!


شاهين بوستانی – ۱۳ ارديبهشت ۱۳۸۹ لندن

12 items total 1  2  3  4  5  ...  12 


انتقاد بر ساختار
نقد برنامه ها
شاهين در اغماء
نظر و پاسخ
March, 2011
صفحه اولمقالاتسايت شاهين بوستانیتماس